Açık ve kapalı istiare nedir?

İstiare, edebi bir sanat olarak dilin derinliğini ve zenginliğini artıran önemli bir araçtır. Açık ve kapalı istiare, benzetme yoluyla anlatımı güçlendiren iki farklı tür olarak karşımıza çıkar. Açık istiarede benzetilen doğrudan ifade edilmezken, kapalı istiarede benzerlik, benzetilenin özellikleri üzerinden dolaylı olarak aktarılır. Bu iki tür, anlatımda incelik ve derinlik sağlar, okuyucunun hayal gücünü harekete geçirir.

İstiare (eğretileme), bir sözün benzetme amacıyla başka bir söz yerine kullanılmasıdır . Teşbihten (benzetme) farkı, benzeyen ve benzetilen unsurlarından sadece birinin söylenmesidir.

İstiare, kullanılan unsura göre ikiye ayrılır:

1. Açık İstiare

Sadece benzetilen (güçlü olan unsur) söylenerek yapılan istiaredir. Benzeyen unsur söylenmez, okuyucu tarafından zihinde tamamlanır.

• Örnek: "Gökten inciler yağıyordu." Burada "yağmur" (benzeyen) söylenmemiş, yerine "inci" (benzetilen) kullanılmıştır.
• Burada "yağmur" (benzeyen) söylenmemiş, yerine "inci" (benzetilen) kullanılmıştır.
• Örnek: "Bir hilal uğruna ya Rab, ne güneşler batıyor!" Burada "askerler" (benzeyen) söylenmemiş, "güneş" (benzetilen) kullanılmıştır.
• Burada "askerler" (benzeyen) söylenmemiş, "güneş" (benzetilen) kullanılmıştır.

• Burada "yağmur" (benzeyen) söylenmemiş, yerine "inci" (benzetilen) kullanılmıştır.

• Burada "askerler" (benzeyen) söylenmemiş, "güneş" (benzetilen) kullanılmıştır.

2. Kapalı İstiare

Sadece benzeyen (zayıf olan unsur) söylenerek yapılan istiaredir. Benzetilen unsur söylenmez ancak ona ait bir özellik (istiare niteliği) belirtilir. Kapalı istiarenin olduğu her yerde genellikle teşhis (kişileştirme) sanatı da vardır.

• Örnek: "Can kafeste durmaz uçar." Burada "can" (benzeyen) söylenmiş, ancak benzetildiği "kuş" (benzetilen) söylenmemiştir. Kuşa ait "uçmak" ve "kafes" özellikleri verilerek benzetme kapalı yapılmıştır.
• Burada "can" (benzeyen) söylenmiş, ancak benzetildiği "kuş" (benzetilen) söylenmemiştir. Kuşa ait "uçmak" ve "kafes" özellikleri verilerek benzetme kapalı yapılmıştır.
• Örnek: "Tekerlekler yollara bir şeyler anlatıyor." "Tekerlek" (benzeyen) insana benzetilmiş ama "insan" (benzetilen) söylenmemiştir. İnsana ait olan "anlatma" özelliği kullanılmıştır.
• "Tekerlek" (benzeyen) insana benzetilmiş ama "insan" (benzetilen) söylenmemiştir. İnsana ait olan "anlatma" özelliği kullanılmıştır.

• Burada "can" (benzeyen) söylenmiş, ancak benzetildiği "kuş" (benzetilen) söylenmemiştir. Kuşa ait "uçmak" ve "kafes" özellikleri verilerek benzetme kapalı yapılmıştır.

• "Tekerlek" (benzeyen) insana benzetilmiş ama "insan" (benzetilen) söylenmemiştir. İnsana ait olan "anlatma" özelliği kullanılmıştır.

Özet Fark Tablosu