HNO3 hangi metallerle tepkime verir?

Hidrojen ve azot bileşenlerini içeren nitrik asit (HNO₃), kimyasal reaktivitesi yüksek bir bileşiktir. Bu asit, farklı metal türleriyle etkileşime girebilir, ancak tepkime sonuçları metalin aktifliği ve asidin yoğunluğuna bağlı olarak değişir. Aktif metaller, yarı soy metaller ve bazı özel durumlarla nitrik asidin etkileşimleri, metal tuzları ve çeşitli gazların oluşumuna yol açar.

Nitrik asit (HNO₃) , namıdiğer kezzap, çok güçlü bir yükseltgen olduğu için metallerle tepkime verme konusunda oldukça "istekli" bir asittir. Ancak tepkime sonucunda hidrojen gazı yerine genellikle azot oksit gazları çıkar.

İşte metallere göre tepkime durumları:

1. Aktif Metaller

Hemen hemen tüm aktif metallerle tepkimeye girer.

• Örnekler: Magnezyum (Mg), Kalsiyum (Ca), Sodyum (Na), Alüminyum (Al), Çinko (Zn).
• Sonuç: Metal tuzu ve azot oksit gazları oluşur. (Sadece çok seyreltik HNO₃ ile Mg ve Mn tepkimesinden H₂ gazı çıkabilir).

2. Yarı Soy Metaller

Normalde çoğu asitle tepkime vermeyen bu metaller, nitrik asidin güçlü yapısı sayesinde tepkimeye girer.

• Metaller: Bakır ( Cu ), Gümüş ( Ag ), Civa ( Hg ).
• Derişik HNO₃ kullanılırsa: NO₂ (Azot dioksit) gazı çıkar.
• Seyreltik HNO₃ kullanılırsa: NO (Azot monoksit) gazı çıkar.

3. Tam Soy Metaller (Tepkime Vermezler)

Nitrik asit tek başına bu metallere etki edemez.

• Metaller: Altın ( Au ) ve Platin ( Pt ).
• Not: Bu metaller sadece "Kral Suyu" (HNO₃ + HCl karışımı) ile tepkimeye girer.

4. İstisnai Durum (Pasifleşme)

Bazı metaller derişik nitrik asit ile temas ettiğinde yüzeylerinde koruyucu bir oksit tabakası oluşturur ve tepkime durur.

• Örnek: Demir ( Fe ) ve Krom ( Cr ) derişik nitrik asit içinde pasifleşir.