Cumhuriyet nasıl ve ne zaman kuruldu?

Cumhuriyet, Türkiye'nin modernleşme sürecinde önemli bir dönüm noktasıdır. 20. yüzyılın başlarında gerçekleşen toplumsal ve siyasi değişimlerin bir sonucu olarak, 29 Ekim 1923 tarihinde resmi olarak ilan edilmiştir. Bu tarih, sadece bir yönetim şeklinin değişimi değil, aynı zamanda Türk milletinin bağımsızlık ve egemenlik mücadelesinin taçlandığı bir gün olarak kayıtlara geçmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti, Kurtuluş Savaşı’nın zaferle sonuçlanmasının ardından 29 Ekim 1923 tarihinde resmen kurulmuştur.

Süreç kısaca şöyle gelişmiştir:

• Saltanatın Kaldırılması: 1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasıyla yönetimde kişisel egemenlik sona erdi ve cumhuriyetin yolu açıldı.
• Lozan Antlaşması: 24 Temmuz 1923'te imzalanan bu antlaşma ile yeni Türk devletinin bağımsızlığı uluslararası alanda tescillendi.
• Hükümet Bunalımı: Ekim 1923'te mevcut icra vekilleri heyetinin istifasıyla bir hükümet krizi doğdu. Bu kriz, rejimin adının konması gerekliliğini hızlandırdı.
• İlanı: Mustafa Kemal Paşa'nın hazırladığı anayasa değişikliği teklifi, 29 Ekim akşamı TBMM tarafından kabul edildi. Böylece devletin yönetim şekli "Cumhuriyet" olarak belirlendi.
• İlk Cumhurbaşkanı: Cumhuriyetin ilanıyla birlikte Mustafa Kemal Atatürk , Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanı seçildi.

Cumhuriyetin ilanıyla birlikte "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" ilkesi devletin temel taşı haline gelmiştir.