Türkçede kısaltma nasıl yapılır?

Türkçede kısaltmalar, dilin pratik kullanımını artırmak amacıyla sıklıkla başvurulan bir yöntemdir. Özellikle resmi belgelerde ve günlük konuşmalarda zaman kazandıran bu uygulama, kelimeleri veya ifadeleri daha kısa ve kolay bir şekilde ifade etmemizi sağlar. Doğru kısaltma yapmanın önemli kuralları ve detayları, hem yazım hem de dil bilgisi açısından dikkatlice ele alınmalıdır.

Türkçede kısaltmalar, kelimenin veya özel adın bazı harflerinin sembolleştirilmesiyle oluşturulur . Türk Dil Kurumu'nun (TDK) belirlediği temel kurallar şunlardır:

1. Büyük Harflerle Yapılan Kısaltmalar

Kuruluş, ülke, kitap, dergi ve yön adlarının kısaltmaları genellikle her kelimenin ilk harfinin büyük yazılmasıyla yapılır.

• Örnek: TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi), TDK (Türk Dil Kurumu), ABD (Amerika Birleşik Devletleri).
• Noktalama: Büyük harfli kısaltmalar arasına nokta konmaz . İstisnalar: T.C. (Türkiye Cumhuriyeti) ve T. (Türkçe).
• Ek Getirme: Ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir ve kesme işaretiyle ayrılır. Örnek: TDK’ye (Te-De-Ke'ye), TRT’den.
• Örnek: TDK’ye (Te-De-Ke'ye), TRT’den.

• Örnek: TDK’ye (Te-De-Ke'ye), TRT’den.

2. Küçük Harflerle Yapılan Kısaltmalar

Özel isim olmayan kelimelerin kısaltmaları genellikle ilk harf veya ilk birkaç harf kullanılarak yapılır.

• Örnek: s. (sayfa), haz. (hazırlayan), bkz. (bakınız).
• Noktalama: Bu tür kısaltmaların sonuna nokta konur .
• Ek Getirme: Ekler, kelimenin tam okunuşuna göre getirilir. Örnek: kg’dan (kilogramdan), cm’yi (santimetreyi).
• Örnek: kg’dan (kilogramdan), cm’yi (santimetreyi).

• Örnek: kg’dan (kilogramdan), cm’yi (santimetreyi).

3. Ölçü ve Birim Kısaltmaları

Uluslararası ölçü birimleri küçük harfle yazılır ve sonuna nokta konmaz .

• Örnek: m (metre), mm (milimetre), g (gram).
• Ek Getirme: Ekler kesme işaretiyle ayrılır ve birimin tam adına göre getirilir (m'den, kg'da).

Önemli Notlar

• Noktalı Kısaltmalar: Sonunda nokta bulunan kısaltmalara gelen ekler ayrıca kesme işaretiyle ayrılmaz (vb.leri, Alm.dan).
• Üst İşaretli Kısaltmalar: Metrekare ( m 2 m squared ), santimetreküp ( c m 3 c m cubed ) gibi üst işaretli kısaltmalarda da ekler kesme işaretiyle ayrılmaz ve üst işaretinin okunuşuna göre yazılır ( m 2 m squared ye - metrekareye).

Daha detaylı bilgi ve güncel listeler için Türk Dil Kurumu Kısaltmalar Sayfası üzerinden resmi kuralları inceleyebilirsiniz.