Özne ve yer tamlayıcısı eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğu nedir?

Özne ve yer tamlayıcısı eksikliği, cümle yapısında önemli bir yer tutan dil bilgisi unsurlarının eksikliği dolayısıyla ortaya çıkan bir anlatım bozukluğudur. Bu durum, cümledeki anlamın karmaşıklaşmasına veya belirsizleşmesine neden olabilir. Özellikle sıralı ve bağlı cümlelerde, özne ve yer tamlayıcısının uyumlu olmaması, okuyucunun mesajı anlamasını güçleştirebilir. Bu tür hatalar, yazılı ve sözlü iletişimde dikkat edilmesi gereken unsurlardır.

Anlatım bozuklukları, cümlenin dil bilgisi kurallarına uymaması veya anlamca çelişmesi sonucu oluşur. Özne ve yer tamlayıcısı eksikliği genellikle sıralı veya bağlı cümlelerde, ilk cümledeki ögenin ikinci cümleyle uyum sağlamamasından kaynaklanır .

1. Özne Eksikliği

Sıralı cümlelerde, ilk cümlenin öznesi ikinci cümle için uygun değilse veya ikinci cümlede yeni bir özneye ihtiyaç duyulduğu hâlde kullanılmamışsa ortaya çıkar. Özellikle etken-edilgen geçişlerinde sık görülür.

• Yanlış: Kitabın kapağı değiştirildi ve satışa sunuldu. (Satışa sunulan şey "kitabın kapağı" gibi görünüyor.)
• Doğru: Kitabın kapağı değiştirildi ve kitap satışa sunuldu.

2. Yer Tamlayıcısı (Dolaylı Tümleç) Eksikliği

Cümlede kullanılması gereken "-e, -de, -den" eklerini alan yer tamlayıcısının, ortak kullanıldığı sanılan diğer ögeyle uyum sağlamaması durumudur.

• Yanlış: Arkadaşlarını çok sever, her zaman yardım ederdi. (Kime yardım ederdi? Arkadaşlarını yardım ederdi olmaz.)
• Doğru: Arkadaşlarını çok sever, onlara her zaman yardım ederdi.

Bu bozuklukları çözmek için ikinci cümleye "Kim?", "Neye?", "Kime?" veya "Nerede?" sorularını sormak yeterlidir.