Nâdânı terk etmeden yârânı arzularsın kimin sözü?

Giriş paragrafı:

"Nâdânı terk etmeden yârânı arzularsın" sözü, 17. yüzyıl tasavvuf edebiyatının en önemli isimlerinden biri olan Niyâzî-i Mısrî 'ye aittir.

Bu dize, şairin "Arzularsın" reddifli meşhur şiirinde/gazelinde yer alır.

Sözün Anlamı ve Bağlamı

Tasavvufi bir derinlik taşıyan bu dize, kişinin manevi olgunluğa erişmesi ve "yâr" (gerçek dost, Allah veya hakikat) ile buluşabilmesi için önce engellerden kurtulması gerektiğini vurgular:

• Nâdân: Cahil, hakikati bilmeyen, kaba veya dünya malına düşkün kişi anlamlarına gelir.
• Yârân: Dostlar, sevilenler veya tasavvufi anlamda Allah'a yakın olanlar demektir.

Özetle: Cahilliği ve kötü huyları (nâdânı) hayatından çıkarıp terk etmeden, gerçek dostluğu ve manevi huzuru (yârânı) istemenin bir karşılığı olmayacağı ifade edilir.

Şiirin İlgili Bölümü

Niyâzî-i Mısrî'nin bu dizeyi de içeren meşhur beyti şu şekildedir:

"Nâdânı terk etmeden yârânı arzularsın Hayvânı sen geçmeden insânı arzularsın"

Bu mısralarda şair, kişinin hayvani nefis mertebelerini aşmadan gerçek "insan" olma makamına ulaşamayacağını hatırlatır.