10 tane basit ve türemiş fiil cümlesi söyler misin?

Türkçede fiiller, dilin temel yapı taşlarını oluşturur ve cümlelerin anlamını zenginleştirir. Basit fiiller, yalnızca çekim eki alarak kullanılan fiillerdir. Türemiş fiiller ise köklerine eklenen yapım ekleri ile farklı anlamlar kazanır. Bu iki tür fiilin cümlelerde nasıl kullanıldığını anlamak, dil becerilerini geliştirmek açısından önemlidir. Aşağıda, her iki fiil türüne örnekler bulabileceksiniz.

Tabii, Türkçe dil bilgisinde yapılarına göre fiilleri anlamanı sağlayacak 10 adet basit ve 10 adet türemiş fiil cümlesini aşağıda bulabilirsin .

Basit Fiil Cümleleri

Basit fiiller, hiçbir yapım eki almamış, sadece çekim eki (kip ve şahıs ekleri) almış fiillerdir.

• Bugün erkenden uyandım . (Uyan-mak: Basit fiil)
• Dün akşam en sevdiğim kitabı okudum . (Oku-mak: Basit fiil)
• Arkadaşım yarın bize gelecek . (Gel-mek: Basit fiil)
• Çocuklar bahçede neşeyle koşuyor . (Koş-mak: Basit fiil)
• Öğretmenimiz tahtaya bir soru yazdı . (Yaz-mak: Basit fiil)
• Akşam yemeği için taze ekmek aldım . (Al-mak: Basit fiil)
• Hafta sonu hava çok güzel olacak . (Ol-mak: Basit fiil)
• Söylediğin her şeyi dikkatle dinliyorum . (Dinle-mek: Basit fiil)
• Kardeşim odasında mışıl mışıl uyuyor . (Uyu-mak: Basit fiil)
• Maçın sonucunu herkes merakla bekliyor . (Bekle-mek: Basit fiil)

Türemiş Fiil Cümleleri

Türemiş fiiller, isim veya fiil köklerine en az bir yapım eki getirilerek oluşturulan fiillerdir.

• Güneş açınca her yer iyice aydınlandı . (Aydın-lan-mak: İsimden türemiş)
• Annem mutfaktaki elmaları güzelce dilimledi . (Dilim-le-mek: İsimden türemiş)
• Toplantı saati yarına ertelendi . (Erte-len-mek: İsimden türemiş)
• Çiçekleri her sabah düzenli olarak suluyorum . (Su-la-mak: İsimden türemiş)
• Sınav sonuçları nihayet açıklandı . (Açık-lan-mak: İsimden türemiş)
• Anlattığı fıkraya hepimiz çok güldük . (Gül-mek: Kök; Gül-dür-mek: Türemiş fiil olabilir, ancak burada "gül-üş-tük" gibi bir ekle türetilebilir: Gül-üş-tük.)
• Yeni aldığı ayakkabıları hemen boyattı . (Boya-t-mak: Fiilden türemiş)
• Yoldaki tabelalar bizi doğru yere yönlendirdi . (Yön-len-dir-mek: İsimden türemiş)
• Bayramda tüm evi dip köşe temizledik . (Temiz-le-mek: İsimden türemiş)
• Elindeki kağıdı küçük parçalara böldü . (Böl-mek kökünden Böl-üş-mek veya isimden türeyen Göz-le-mek gibi: Akşam dışarıyı gözledim .)

Bu cümleler arasındaki farkı, fiilin köküne gelen ekin kelimenin anlamını değiştirip değiştirmediğine bakarak kolayca ayırt edebilirsin.