Ongon ve ongunsal ne demek?

Ongon, eski Türk ve Moğol inanç sistemlerinde önemli bir yer tutan ve topluluklar tarafından kutsal sayılan simgeleri ifade eder. Bu kavram, belirli bir ruhun koruyucu niteliğini taşıyan nesneleri veya hayvanları temsil eder. Ongunsal ise, ongon ile ilişkili olan veya bu nitelikleri taşıyan öğeleri tanımlar. Türk kültüründeki bu kavramlar, toplumların inanç ve ritüellerinde derin bir anlam barındırır.

Ongon (veya Ongun ), eski Türk ve Moğol inançlarında (Tengricilik) bir boyun, sülalenin veya topluluğun kutsal saydığı, içinde koruyucu bir ruhu barındırdığına inanılan simge, hayvan veya nesnedir . Modern antropolojideki "totem" kavramının Türk kültüründeki karşılığıdır.

Ongunsal terimi ise, ongonla ilgili olan, ongon niteliği taşıyan veya "totemik" anlamına gelir.

Kavramın Öne Çıkan Özellikleri:

• Koruyucu Ruh: Ongonun, bağlı olduğu topluluğu kötülüklerden koruduğuna ve onlara uğur getirdiğine inanılır.
• Simgeler: Genellikle yırtıcı kuşlar (kartal, şahin), kurt gibi hayvanlar veya bu hayvanların küçük heykelcikleri (töz) ongon olarak seçilir.
• İsim Anlamı: Kelime kökeni olarak "bolluk, verim, eksiksizlik" gibi anlamlara da gelir; günümüzde erkek ismi olarak da kullanılmaktadır.
• Totemden Farkı: Bazı görüşlere göre Türklerdeki ongon anlayışı, batıdaki totemizmden farklı olarak doğrudan bir tapınma nesnesi değil, daha çok saygı duyulan bir ata ruhu temsilcisidir.

Eski Türk boylarının (örneğin Kayı veya Eymir boyu) her birinin kendine has bir kuş ongonu ve damgası bulunurdu.