Şiraze ne demek?

Şiraze, kökeni Farsça'ya dayanan ve zamanla farklı anlamlar kazanmış bir terimdir. Günümüzde daha çok düzen ve denge konularında kullanılan bu kelime, ciltçilikte kitap sayfalarının bir arada tutulmasını sağlayan özel bir şerit olarak da bilinir. Fakat bu terim, mecazi anlamıyla da sıkça karşımıza çıkar; bir durumun kontrolünün kaybedilmesi veya dengenin bozulması gibi ifadelerde yer alır.

Şiraze, kelime anlamı olarak kitap ciltçiliğinde kullanılan teknik bir terimdir ancak günümüzde daha çok "düzen" ve "denge" anlamındaki deyimlerle karşımıza çıkar.

Kelimenin temel anlamları ve kullanımı şöyledir:

• Ciltçilik Terimi: Kitap formalarının (sayfalarının) dağılmasını önlemek için kitabın sırt kısmının alt ve üst uçlarına örülen renkli ibrişim şerittir. Bu şerit sayfaları bir arada tutar ve kitabı sağlamlaştırır.
• Mecazi Anlam: Bir şeyin düzeni, dengesi, tutarlılığı veya kontrolü anlamında kullanılır.
• Diğer Anlam: Yağlı güreşte pehlivanların giydiği kıspetin paça kısmına da şiraze denir.

Sık Kullanılan Deyimler

• Şirazeden çıkmak: Bir durumun kontrol edilemez hale gelmesi, düzenin bozulması veya bir kişinin davranışlarındaki ölçüyü kaçırması.
• Şirazesi kaymak: Düzenin, dengenin veya aklın karışması; bir yapının temel dayanağını yitirmesi.

Kelime kökeni olarak Farsça "şīrāze" (cilt dikişi, bordür) sözcüğünden dilimize geçmiştir.