Kesme işareti nerelerde kullanılır?

Kesme işareti, Türkçede yazım kurallarının önemli bir parçasıdır ve belirli durumlarda anlamı netleştirmek için kullanılır. Bu işaret, genellikle özel adların yanı sıra eklerin ayrılmasında ve bazı kısaltmaların doğru okunmasında da rol oynar. Bu yazıda, kesme işaretinin hangi durumlarda kullanılması gerektiğini ve dilbilgisi açısından önemini ele alacağız.

Kesme işareti ( ' ), Türkçede temel olarak özel adları korumak, karışıklığı önlemek ve ekleri ayırmak için kullanılır. Türk Dil Kurumu (TDK) güncel kurallarına göre başlıca kullanım alanları şunlardır:

1. Özel Adlara Gelen Çekim Eklerini Ayırmak İçin

Özel isimlere getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır.

• Örnekler: Türkiye’miz, Cahit Sıtkı Tarancı’yı, Boğaz’dan, Hisar’dan, Ankara’da.

2. Kısaltmalara Gelen Ekleri Ayırmak İçin

Kısaltmalara getirilen ekler, kısaltmanın okunuşuna göre kesme işaretiyle ayrılır.

• Örnekler: TBMM’yi, TDK’nin, ABD’de, TV’ye.

3. Sayılara ve Tarihlere Gelen Ekleri Ayırmak İçin

Sayılardan, saatlerden ve belirli bir tarih bildiren ay/gün adlarından sonra gelen ekleri ayırmak için kullanılır.

• Örnekler: 1923’te, 8’inci madde, saat 15.00’te, 29 Ekim’de.

4. Şiirde Seslerin Düştüğünü Göstermek İçin

Şiirde vezin (ölçü) gereği düşen ünlülerin yerine kullanılır.

• Örnek: N’eylesin? (Ne eylesin), Karac’oğlan (Karacaoğlan).

5. Anlam Karışıklığını Önlemek İçin

Bir kelimenin başka bir kelimeyle karışmasını önlemek amacıyla eklerden önce kullanılır.

• Örnek: Kadı'nın kitabı (hakim) vs. Kadının kitabı .

Önemli İstisnalar (Kullanılmadığı Yerler)

• Kurum ve Kuruluş Adları: Kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz . Örn: Atatürk Anadolu Lisesinde (Yanlış: Lisesi'nde), Türk Dil Kurumuna.
• Örn: Atatürk Anadolu Lisesinde (Yanlış: Lisesi'nde), Türk Dil Kurumuna.
• Yapım Ekleri ve Çoğul Ekleri: Özel adlara getirilen yapım ekleri (-lı, -cı, -sız vb.), çokluk eki (-lar) ve bunlardan sonra gelen diğer ekler ayrılmaz . Örn: Türkleşmek, İstanbullu, Ahmetler, Türkçenin.
• Örn: Türkleşmek, İstanbullu, Ahmetler, Türkçenin.

• Örn: Atatürk Anadolu Lisesinde (Yanlış: Lisesi'nde), Türk Dil Kurumuna.

• Örn: Türkleşmek, İstanbullu, Ahmetler, Türkçenin.