Cümlede yargı nasıl bulunur?

Cümlede yargıyı bulmak, dilbilgisi kurallarını anlamak ve cümlenin ana fikrini kavramak açısından oldukça önemlidir. Yargı, cümlenin taşıdığı anlamı ve iletmek istediği durumu belirleyen temel unsurlardan biridir. Yüklem, cümledeki yargıyı belirlemede kritik bir rol oynarken, yan yargılar da cümlenin zenginliğini artırır. Bu nedenle, cümledeki yargıyı anlamak için yüklem ve ek cümleciklere dikkat etmek gereklidir.

Cümlede yargı, cümlede anlatılmak istenen işi, oluşu veya durumu tamamlayan ana unsurdur . Dil bilgisinde yargıyı bulmak için şu iki temel kavrama bakılır:

1. Temel Yargıyı Bulma (Yüklem)

Cümledeki ana yargı her zaman yüklem üzerindedir. Bir cümlede kaç tane yüklem varsa o kadar temel yargı vardır.

• Fiil Cümlelerinde: Çekimli bir fiil (kip ve şahıs eki almış) yargıyı bildirir. (Örn: "Eve gittim .")
• İsim Cümlelerinde: Ek-fiil alarak yüklem olan isim soylu sözcükler yargı bildirir. (Örn: "Hava bugün çok güzeldi .")

2. Yan Yargıları Bulma (Yan Cümlecik)

Ana yargıyı destekleyen veya tamamlayan ikincil yargılardır. Bir cümlede yargı sayısını bulurken yüklemin yanı sıra şunlara da bakılır:

• Fiilimsiler: İsim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiiller cümlede yan yargı oluşturur.
• Şart Kipi: "-se / -sa" ekiyle kurulan bölümler yan yargıdır.
• Ki'li ve İç İçe Birleşik Cümleler: "Ki" bağlacıyla bağlanan veya tırnak içinde verilen cümleler de ek yargı taşır.

Cümleden Kesin Yargı Çıkarma (Anlam Bilgisi)

Sınavlarda karşımıza çıkan "kesin yargı" sorularında ise şu yöntemler izlenir:

• Kendi yorumunuzu katmayın: Sadece cümlede verilen net bilgilere odaklanın.
• Kıyaslamalara dikkat edin: "En, daha, kadar" gibi sözcükler genellikle kesin yargının anahtarını barındırır.
• Olasılık ifadelerinden kaçının: "Olabilir, sanılmaktadır" gibi netlik içermeyen ifadeler kesin yargı oluşturmaz.